Jonge Sla en De Koopman van Venetië 2014

Afbeeldingen/01 - Home/jonge sla © joshua keller-8630.jpg"Kom mee naar een notaris. Teken daar dat u borg staat. En - enkel voor de grap - als u mij niet, op een bepaalde dag op een bepaalde plaats, de som genoemd in het contract terugbetaalt, dan geldt als boete, laat ons zeggen, een vol pond van uw mooi vlees, dat men dan snijden moet uit welk deel van uw lichaam ik verkies."

Shakespeare schreef De Koopman van Venetie (vermoedelijk) in 1596, destijds bedoeld als blijspel maar heden ten dage proeft men vooral een naargeestige en wrange bijsmaak. Jonge Sla bracht in mei 2014 een eigentijdse, frisse bewerking van dit stuk op een mooie, 'rauwe' locatie: de voormalig en gestripte bioscoopzaal (ooit de City-bioscoop in de Lodewijkpassage). 

De cast van De Koopman bestond uit 12 spelers tussen de 11 en 24 jaar. Zie spelers.

Afbeeldingen/03 - Producties/De Koopman van Venetie/03jonge sla speelt koopman van Venetië-01-06-2014-joshuakeller-9403.jpg

Viersterren recensie

Afbeeldingen/03 - Producties/De Koopman van Venetie/recensie Koopman.jpg

Subsidiënten en anderen die we dankbaar zijn

De voorstelling is mogelijk gemaakt door een financiele bijdrage van: De Kunstraad Groningen, Het Emmaplein Foundation, Het H.S. Kammingafonds, het VSB-fonds, stichting Albino en het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Anderszins bijgedragen hebben: Break Out Grunopark, Albert Secuur, stichting JOP.

Samenvatting van het stuk

Afbeeldingen/03 - Producties/De Koopman van Venetie/koopman affiche_2.jpgDe jonge, verliefde maar berooide Bassanio wil naar de hand dingen van Portia en wil daarom drieduizend dukaten lenen van de rijke koopman – en zijn beste vriend – Antonio. Antonio heeft echter geen contant geld omdat zijn vier handelsschepen zich op dat moment op zee bevinden. Ze lenen het geld bij iemand die Antonio haat: de Joodse bankier Shylock. De (mede) door Antonio bespuugde en beschimpte Shylock haat Antonio ook, maar vooral om economische redenen. Ze stellen een ‘grappig contract’ op: als Antonio zijn lening niet op tijd kan aflossen, mag Shylock een pond vlees uit Antonio’s lichaam snijden. 

De jonge Bassanio reist af naar Belmont, waar Portia woont. Net als andere aanbidders moet hij een keuze maken uit drie kistjes: een gouden, een zilveren of een loden. Als hij het juiste kiest mag hij met Portia trouwen. En dat doet hij, tot blijdschap van Portia die ook verliefd is op Bassanio. Maar nog voor ze in het huwelijk kunnen treden, krijgt Bassanio het nieuws dat de schepen van zijn vriend/geldschieter Antonio op zee zijn vergaan, dat Antonio zijn schulden niet kan aflossen en dat Shylock zijn gruwelijke borgsom opeist. Bassanio reist terug naar Venetië om zijn vriend te redden.

De Jood Shylock – wiens dochter inmiddels is weggelopen met een jonge christen – zint echter op wraak. Het komt tot een rechtszaak; Shylock blijkt in zijn recht te staan en Antonio dreigt een pond vlees uit zijn lijf te verliezen (en daarmee dus zijn leven). Maar dan komt er redding in de vorm van een als rechtsgeleerde verkleedde Portia die stelt dat Shylock weliswaar recht heeft op het pond vlees, maar niet op het bloed dat daarbij onvermijdelijk vergoten wordt. Shylock kiest eieren voor zijn geld en ziet van zijn eis af. Dan slaat het rechtssysteem van Venetië echter meedogenloos terug: Shylock heeft een Venetiaan naar het leven gestaan en moet daarvoor boeten. Hij moet de helft van zijn kapitaal afstaan aan de staat, maar nog belangrijker: hij moet zijn geloof afleggen en zich bekeren tot het christendom.

Een veelbesproken stuk

Afbeeldingen/03 - Producties/De Koopman van Venetie/05jonge sla speelt koopman van Venetië-01-06-2014-joshuakeller-9498.jpgDe Koopman van Venetië (1596) is oorspronkelijk een blijspel, maar in de huidige tijd voelt het vooral onbehaaglijk en onrechtvaardig aan. De karikaturale Jood die Shakespeare in zijn stuk opvoerde is vanuit de Elizabethaanse periode waarin hij leefde te verklaren: onverdraagzaamheid ten opzicht van en discriminatie van Joden was de 'normaalste zaak van de wereld'; Joden waren al sinds tijden verbannen uit Engeland en men kende eigenlijk geen Joden. 'Shylock' was een type dat ontstaan was uit de oude verhalen: een typische gemene, onhebbelijke, gierige, enge schurk die de goede christelijke, liberale, genereuze en vriendschappelijke Venetiaanse gemeenschap met een mes bedreigt. En het 'woekeren' (het heden ten dage zeer geaccepteerde rente vragen voor een lening) dat sommige Joden destijds deden (waartoe ze min of meer gedwongen werden binnen het rechtssysteem) was destijds bij de christelijke wet verboden. 

Toch is de Shylock van Shakespeare geen plat type: Shylock is weliswaar geobsedeerd door geld, maar hij is ook scherpzinnig, intelligent en ad rem; een betere redenaar dan zijn tegenstanders en zeker niet ongevoelig. En daarbij: er overkomen Shylock hele nare dingen. Zo moet hij o.a. zijn geloof afleggen en zich bekeren tot het christendom. Die eis was echter geen wreedheid van het personage Antonio, maar eerder een daad van liefde: Antonio verkeert in de stellige overtuiging dat Shylock dan nog enigszins kans had om na zijn dood in de hemel te komen.

De Koopman van Venetië is in de opvoeringsgeschiedenis al vaak als antisemitisch bestempeld. Echter, tegenwoordig ligt onze angst niet meer zozeer bij de synagogen als bij de moskeeën. Je hoeft bij wijze van spreken maar enkele woorden in de tekst te vervangen en je hebt te maken met zeer actuele angsten. De mens heeft als groep of staat kennelijk een vijand nodig: een andere groep om zich tegenover te stellen, een ‘vreemdeling’ om de schuld te geven. Shakespeare koos als vijand tegenover de christelijke handelsstaat Venetië voor de oudste vijand van het christendom: het Jodendom. De geschiedenis van het Joodse volk leert ons hoe gruwelijk een dergelijke manier van denken kan aflopen. Daarmee wordt ‘de Jood’ in een eigentijdse uitvoering van De Koopman een symbool voor ‘de vreemdeling’.

Afbeeldingen/03 - Producties/De Koopman van Venetie/09jonge sla speelt koopman van Venetië-01-06-2014-joshuakeller-7123.jpg

Of is het toch een sprookje?

De Koopman van Venetië heeft aan de ene kant het realistische en tragische verhaal van Shylock en aan de andere kant het sprookjesachtige en vrolijke liefdesverhaal van Bassanio en Portia, met de drie kistjes en vele (grappige) aanbidders. De komische en sprookjesachtige scènes uit het stuk, maken het mogelijk het tragische verhaal te laten zien: ze geven een kader en lucht aan het geheel, maar werken tegelijk schrijnend in hun tegenstelling.

Afbeeldingen/03 - Producties/De Koopman van Venetie/07jonge sla © joshua keller-8557.jpg

Klik hier voor meer foto's van De Koopman van Venetië.

Er zijn momenteel geen voorstellingen gepland.

Laatste nieuws

Jonge Sla op Noorderzon!
4 juli 2018
fotoDe klassieker Hamlet in een supersnelle, humoristische versie

Lees meer


Nieuwsarchief


© 2008 - Kortsluiting - Privacy Statement